Το κινητό τηλέφωνο έχει γίνει αναπόσπαστο μέρος της καθημερινότητάς μας. Επικοινωνούμε, εργαζόμαστε, ενημερωνόμαστε, χρησιμοποιούμε τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και παραμένουμε συνδεδεμένοι με τους ανθρώπους γύρω μας. Τι συμβαίνει όμως όταν η σκέψη ότι μπορεί να μείνουμε χωρίς το κινητό μας προκαλεί έντονη δυσφορία ή άγχος;
Η νομοφοβία περιγράφει το άγχος ή τη δυσφορία που μπορεί να βιώνει κάποιος όταν δεν έχει πρόσβαση στο κινητό του ή δεν μπορεί να το χρησιμοποιήσει. Μπορεί να συνδέεται με τον φόβο ότι δεν θα μπορεί να επικοινωνήσει, ότι θα χάσει την επαφή με τους άλλους, ότι δεν θα έχει πρόσβαση σε πληροφορίες ή ακόμη και με την αναστάτωση που προκαλεί η απώλεια της ευκολίας που προσφέρει το κινητό στην καθημερινότητά μας.
Τι έδειξε η έρευνα στην Κύπρο;
Σε έρευνα με 300 ενήλικες που ζουν στην Κύπρο, σχεδόν όλοι οι συμμετέχοντες παρουσίαζαν κάποιο επίπεδο νομοφοβίας, ενώ περισσότεροι από τους μισούς βρίσκονταν στο μέτριο επίπεδο. Υψηλότερα επίπεδα εμφανίστηκαν στους νεότερους ενήλικες και στις γυναίκες, ενώ η χρήση του κινητού για επικοινωνία και μέσα κοινωνικής δικτύωσης συνδέθηκε επίσης με μεγαλύτερη νομοφοβία.
Ένα ακόμη ενδιαφέρον εύρημα αφορούσε τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουμε τις δυσκολίες και το άγχος. Οι λιγότερο λειτουργικοί και περισσότερο αποφευκτικοί τρόποι διαχείρισης συνδέθηκαν με υψηλότερα επίπεδα νομοφοβίας.
Δεν είναι μόνο ο χρόνος που περνάμε στο κινητό
Μια δεύτερη έρευνα σε ενήλικες στην Κύπρο εξέτασε τη νομοφοβία σε σχέση με τη μοναξιά, τον τρόπο που συνδεόμαστε στις στενές μας σχέσεις και τον χρόνο χρήσης του κινητού.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι όσο αυξανόταν ο χρόνος χρήσης του κινητού, τόσο αυξάνονταν και τα επίπεδα νομοφοβίας. Παράλληλα, υψηλότερη νομοφοβία συνδεόταν με μεγαλύτερη μοναξιά και με πιο ανασφαλή μοτίβα δεσμού στις στενές σχέσεις.
Τα ευρήματα αυτά μας καλούν να δούμε τη σχέση μας με το κινητό λίγο βαθύτερα. Δεν έχει σημασία μόνο πόσες ώρες κρατάμε μια οθόνη στα χέρια μας, αλλά και τι μπορεί να αναζητούμε σε αυτήν: επικοινωνία, σύνδεση, ανακούφιση από τη μοναξιά ή έναν τρόπο να απομακρυνθούμε προσωρινά από δύσκολα συναισθήματα.
Το κινητό από μόνο του δεν αποτελεί το πρόβλημα. Είναι ένα πολύτιμο εργαλείο της σύγχρονης ζωής. Εκείνο που ίσως αξίζει να παρατηρήσουμε είναι τη σχέση που έχουμε αναπτύξει μαζί του και τον ρόλο που έχει αποκτήσει στη δική μας καθημερινότητα.
Ίσως, λοιπόν, το σημαντικό ερώτημα δεν είναι μόνο:
«Πόσο χρησιμοποιώ το κινητό μου;»
αλλά και:
«Τι σημαίνει για μένα να μην το έχω;»
Σχετικές δημοσιεύσεις
Το άρθρο βασίζεται σε ευρήματα από δημοσιευμένες έρευνες στις οποίες συμμετείχα ως ερευνήτρια:
Mousoulidou, M., Constantinidou, E., Christodoulou, A., & Siakalli, M. (2025). The prevalence of nomophobia in Cyprus and its relationship with coping styles. Frontiers in Psychology, 16, 1538155.
Constantinidou, E., Mousoulidou, M., Christodoulou, A., & Siakalli, M. (2025). Nomophobia, attachment styles, and loneliness: A study among adults in Cyprus. Psychiatry International, 6, 113.