Για τους περισσότερους εφήβους, το κινητό είναι κομμάτι της καθημερινότητάς τους. Μέσα από αυτό επικοινωνούν με φίλους, χρησιμοποιούν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ενημερώνονται, ψυχαγωγούνται και παραμένουν συνδεδεμένοι με όσα συμβαίνουν γύρω τους.
Τι συμβαίνει όμως όταν το να μείνουν χωρίς το κινητό τους προκαλεί έντονη δυσφορία ή άγχος;
Η νομοφοβία περιγράφει ακριβώς αυτή τη δυσκολία: το άγχος ή τη δυσφορία που μπορεί να βιώνει κάποιος όταν δεν έχει πρόσβαση στο κινητό του ή δεν μπορεί να το χρησιμοποιήσει. Δεν αφορά απαραίτητα μόνο τη συσκευή, αλλά και όλα όσα αυτή αντιπροσωπεύει: επικοινωνία, σύνδεση με τους άλλους, πρόσβαση σε πληροφορίες και συμμετοχή στην κοινωνική ζωή.
Τι έδειξε η έρευνα στην Κύπρο;
Σε έρευνα με 433 εφήβους και νεαρούς ενήλικες ηλικίας 15–22 ετών από την Κύπρο, τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η νομοφοβία ήταν ιδιαίτερα συχνή. Το 50,6% παρουσίαζε μέτρια και το 33,3% σοβαρή νομοφοβία, ενώ μόλις το 0,9% δεν παρουσίαζε καθόλου.
Οι γυναίκες παρουσίασαν υψηλότερα επίπεδα νομοφοβίας από τους άνδρες. Επίσης, η απόκτηση smartphone σε μικρότερη ηλικία συνδέθηκε με υψηλότερα επίπεδα νομοφοβίας.
Τι φαίνεται να συνδέεται με τη νομοφοβία;
Η έρευνα εξέτασε τη σχέση της νομοφοβίας με τη χρήση του κινητού και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, τη μοναξιά, το άγχος, το φοβικό άγχος, την προβληματική χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και το Fear of Missing Out (FoMO) — τον φόβο ότι κάποιος μπορεί να χάνει σημαντικές ή ενδιαφέρουσες εμπειρίες που συμβαίνουν στους άλλους.
Αρχικά, όλοι αυτοί οι παράγοντες παρουσίασαν σχέση με τη νομοφοβία. Όταν όμως εξετάστηκαν ταυτόχρονα, αναδείχθηκε ιδιαίτερα ο ρόλος της χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, της προβληματικής ενασχόλησης με αυτά και του FoMO, καθώς και της μικρότερης ηλικίας απόκτησης του πρώτου smartphone.
Τα ευρήματα αυτά δείχνουν ότι η νομοφοβία δεν φαίνεται να αφορά απλώς τον χρόνο που ένας νέος άνθρωπος περνά μπροστά σε μια οθόνη. Σημασία έχει και ο τρόπος με τον οποίο χρησιμοποιεί το κινητό και κυρίως ο ρόλος που αυτό έχει αποκτήσει στην κοινωνική του ζωή και στη σύνδεσή του με τους άλλους.
Για έναν νέο άνθρωπο, το κινητό μπορεί να είναι ο τρόπος με τον οποίο αισθάνεται ότι ανήκει, διατηρεί τις φιλίες του, γνωρίζει τι κάνουν οι άλλοι και παραμένει μέρος της ομάδας. Έτσι, η δυσκολία αποχωρισμού του μπορεί να αφορά όχι μόνο τη συσκευή, αλλά και τον φόβο απώλειας αυτής της σύνδεσης.
Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς;
Η λύση δεν είναι απαραίτητα η απαγόρευση ή η συνεχής σύγκρουση γύρω από την οθόνη. Ιδιαίτερη σημασία φαίνεται να έχει ο τρόπος με τον οποίο τα παιδιά και οι έφηβοι μαθαίνουν από νωρίς να χρησιμοποιούν την τεχνολογία.
Η καθοδήγηση από τους γονείς, η ανοιχτή επικοινωνία και η διαμόρφωση ισορροπημένων ψηφιακών συνηθειών μπορούν να συμβάλουν σε μια πιο υγιή σχέση με το κινητό και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Η έρευνα επισημαίνει μάλιστα ότι η έμφαση δεν χρειάζεται να βρίσκεται αποκλειστικά στους περιορισμούς, αλλά και στην υπεύθυνη χρήση και στην ανάπτυξη υγιών ψηφιακών συνηθειών από μικρότερη ηλικία.
Ίσως λοιπόν, αντί να ρωτήσουμε μόνο:
«Γιατί είσαι συνέχεια στο κινητό;»
να έχει μεγαλύτερη αξία να αναρωτηθούμε:
«Τι σου προσφέρει το κινητό που είναι τόσο δύσκολο να αποχωριστείς;»
Σχετικά με την έρευνα
Το άρθρο βασίζεται στη διπλωματική μου εργασία για τη νομοφοβία σε εφήβους και νεαρούς ενήλικες στην Κύπρο. Στην έρευνα συμμετείχαν 433 άτομα ηλικίας 15–22 ετών και εξετάστηκε η συχνότητα της νομοφοβίας και η σχέση της με τις ψηφιακές συνήθειες, τη μοναξιά, την προβληματική χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, τον φόβο ότι κάποιος χάνει σημαντικές εμπειρίες (FoMO), το άγχος και το φοβικό άγχος.
Αυτό θα κρατούσα ως τελικό για το website. Έχει επιστημονική βάση, αλλά δεν διαβάζεται σαν περίληψη διατριβής. Και θεωρώ πολύ καλό ότι διαφοροποιείται από το άρθρο των ενηλίκων: εδώ αναδεικνύεται περισσότερο η κοινωνική σύνδεση, το FoMO και ο ρόλος των γονέων, που είναι ιδιαίτερα σχετικά με αυτή την ηλικιακή ομάδα.